Kto to jest 'worker', 'employee' i 'self-employed'?
From Ukipedia
Spis treści |
[edytuj] Kto to jest pracownik (worker), pracownik kontraktowy (employee) oraz osoba samozatrudniona (self-employed)?
Istnieją trzy rodzaje ludzi pracujących: 'employees', 'workers' i 'self-employed'.
Definicje 'employee' i 'worker' mogą być nieco inne w różnych obszarach ustawodawstwa, jednak ogólnie rzecz biorąc jeśli jakieś prawa ma 'worker', ma je również 'employee'.
Jeśli jesteś osobą samozatrudnioną (self-employed) z przyczyn podatkowych, jesteś też osobą samozatrudnioną w świetle prawa pracy.
[edytuj] Pracownik kontraktowy (employee)
Większość ludzi pracujących jest pracownikami kontraktowymi (employee). Jeśli masz podpisaną umowę o pracę, jesteś pracownikiem kontraktowym. Umowa nie musi być pisemna - powstaje ona w momencie ustalenia pomiędzy Tobą a Twoim pracodawcą warunków zatrudnienia. Może również wynikać z działań Twoich i osoby zatrudniającej Cię. Twój kontrakt zawiera informacje na temat tego, co znajduje się w zakresie Twoich obowiązków. Te obowiązki musisz wykonywać osobiście - oznacza to, że nie możesz wyręczyć się kimś innym.
[edytuj] Prawa pracowników kontraktowych
Jeśli jesteś pracownikiem kontraktowym, Twój pracodawca ma obowiązek potrącać z Twojej wypłaty podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Przysługują Ci również wszystkie minimalne prawa ustawowe dotyczące zatrudnienia, włączając prawo:
- do urlopu macieżyńskiego, ojcowskiego i adopcyjnego
- chroniące przed nieuzasadnionym zwolnieniem
- do ustawowej odprawy z tytułu redukcji
- do wszystkich praw przysługującym pracownikom (workers)
[edytuj] Pracownik (worker)
Jest to szersza kategoria niż pracownik kontraktowy (employee), jednak przeważnie nie zaliczają się do niej osoby samozatrudnione. Pracownik to każda osoba zatrudniona przez pracodawcę, zarówno na podstawie umowy o pracę jak też innych umów w których osoba zobowiązuje się do wykonywania osobiście pewnych zadań lub usług. Pracownikom przysługują podstawowe prawa pracownicze i ochronne. Wymienione poniżej grupy osób są zaliczane do pracowników, ale nie do pracowników kontraktowych:
- większość pracowników agencji
- pracownicy sezonowi
- niektórzy wolni strzelcy
[edytuj] Prawa pracowników
Pod warunkiem że pracownik spełnia wszystkie inne wymagania, ma on również prawo do:
- płacy minimalnej
- Wynagrodzenie minimalne
- płatnego urlopu, przerw w pracy i limitu nocnych zmian
- Godziny pracy
- ochrony przed bezprawnymi potrąceniami z dochodów
- zasiłku macieżyńskiego, ojcowskiego i adopcyjnego (ale nie do urlopów)
- ochrony przed prześladowaniem z powodu zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin
- Praca Part-Time
- ustawowej wypłaty za czas chorobowy
- Wynagrodzenie za czas choroby
- ochrony przed gorszym traktowaniem z powodu ujawnienia informacji dla dobra interesu publicznego (zwane też “whistleblowing")
- ochrony przed dyskryminacją
- Dyskryminacja w pracy
- Maternity pay
[edytuj] Samozatrudniony (self-employed)
Jeśli jesteś osobą samozatrudnioną, nie masz podpisanej umowy o pracę ze swoim pracodawcą. Bardziej prawdopodobne że osoba samozatrudniona ma podpisany kontrakt na dostarczanie usług przez ustalony okres czasu, będąc w biznesie na własną rękę. Taka osoba płaci samodzielnie podatek i składki na ubezpieczenie społeczne.
Nie posiadasz jako takich praw pracowniczych będąc osobą samoztrudnioną, ponieważ sam jesteś wtedy swoim szefem i możesz decydować, na przykład, ile zarządać za wykonywaną przez Ciebie pracę oraz ile przysługuje Ci urlopu. Posiadasz pewną ochronę prawną.
Na przykład, nie możesz być prześladowany, masz też prawo do zdrowych i bezpiecznych warunków pracy w siedzibie Twojego klienta. Kobiety samozatrudnione które niedawno przestały pracować mogą mieć prawo do zapomogi macieżyńskiej. Jest możliwe, w niektórych przypadkach, bycie samozatrudnionym w świetle prawa podatkowego, a tym samym bycie pracownikiem lub pracownikiem kontraktowym w świetle prawa pracy - zobacz dział „Jak rozumieć status zatrudnienia w odniesieniu do prawa pracy".
Może tak być ponieważ Sądy Pracy lub inne sądy nie biorą pod uwagę tych samych faktów podczas podejmowania różnych dezyzji związanych z prawem pracy; zajmują się tym (przy okazji klasyfikacji do podatku i składek na ubezpieczenie) Brytyjskie służby skarbowe i celne, członkowie komisji (zajmujący się podatkami i ubezpieczeniem) lub sądy.
Aby podjąć samozatrudnienie trzeba wybrać się do urzędu skarbowego, czyli HM Revenue & Customs i wypełniając formularz CWF1. Jeśli masz zamiar pracować w budownictwie, musisz również zarejestrować się w Construction Industry Scheme (CIS). Specjalne formularze zgłoszeniowe można znaleźć także w lokalnym HM Revenue & Customs.
Zgłoszenie samozatrudnienia jest w Wielkiej Brytanii obowiązkowe i zaniedbanie tej formalności może skutkować nałożenie kar pieniężnych. Można to zrobić zarówno przez Internet, jak i telefonicznie, wchodząc na stronę www.hmrc.gov.uk.
Samozatrudniony nie może przekroczyć ustalonego progu obrotów rocznych, ponieważ w takim przypadku będzie musiał zarejstrować się jako płatnik VAT. W związku z tym jednak, że limit jest dość wysoki i w roku podatkowym 2008/2009 £67 tys. do tego typu sytuacji nie dochodzi zbyt często. Jeśli samozatrudniony jest lekarzem lub wykonuje inne usługi medyczne, są one także zwolnione z VAT-u.
Każdy samozatrudniony musi opłacać składki na ubezpieczenie społeczne i wszyscy prowadzący samodzielną działalność gospodarczą są zobowiązani do opłacacania składki w drugiej grupie (Class 2 National Insurance Contributions). Do opłacania składki dla czwartej grupy (Class 4) zobowiązani są samozatrudnieni, których roczny dochód netto jest wyższy niż £5,435. Po rejestracji w urzęzie, każdy otrzymuje pocztą informację dotyczącą wysokości opłat za ubezpieczenie i podatek.
Bedąć samozatrudnionym trzeba koniecznie zbierać wszelkie rachunki za wydatki związane z wykonywaną pracą, np. rachunki telefoniczne, paragony za narzędzia czy benzynę, bilety na różne środki transportu, ponieważ wszytko to można odliczyć od podatku. Rachunki tego typu należy powinieneś trzymać przez kilka lat, minimum 6, ponieważ Revenue and Customs ma prawo sprawdzić wcześniejsze rozliczenia.
Wraz z końcem roku podatkowego, który upływa 5 kwietnia, urząd przysyła samozatrudnionym zeznanie podatkowe do wypełnienia (tax return form). Dokument należy wypełnić i odesłać do końca poździernika (jeśli zeznanie otrzymano do 31 lipca) lub wypełnić zeznanie online i przesłać do końca listopada (lub do końca stycznie, jeśli zeznanie otrzymano przed 31 listopada).
Każdy samozatrudniony ma prawo do opieki zdrowotnej publicznej służby zdrowia (NHS). Choć nie wszędzie jest to wymagane, idąc do lekarza czy szpitala, warto mieć przy sobie paszport lub dowód osobisty a także ostatnie zestawienia CIS.
Jak rozumieć status zatrudnienia w odniesieniu do prawa pracy
Nie ma jednej konkretnej rzeczy która decyduje o statusie zatrudnienia. Jeśli istnieje spór dotyczący Twojego statusu pomiędzy Tobą a firmą dla której pracujesz, Sąd Pracy podejmie decyzję w oparciu o zaistniałą sytuację.
Rzeczy na które zwróci uwagę sąd dzielą się na cztery główne kategorie. Poniżej znajdziesz pytania któ®e pomogą zrozumieć co oznaczają te kategorie. Spróbuj pomyśleć o tym jak o skali, na której jednym końcu znajduje się pracownik kontraktowy (employee) a na drugim końcu osoba samozatrudniona (genuinely self-employed).
Im więcej udzielisz odpowiedzi twierdzących, tym większe są szanse na to, że jesteś osobą samozatrudnioną. Jeśli na większość pytań odpowiesz przecząco, oznacza to że jesteś raczej pracownikiem kontraktowym. Jeśli odpowiesz twierdząco tylko na niektóre pytania - na przykład takie jak “Czy możesz decydować kiedy pracujesz i możesz odrzucić ofertę pracy?" lub „Czy Twój pracodawca oferuje pracę tylko wtedy, kiedy pojawia się taka możliwość?" - i nie prowadzisz przy tym własnego interesu, wtedy jesteś raczej pracownikiem (worker) a nie pracownikiem kontraktowym (employee).
Pamiętaj że są to tylko wskazówki i ostateczną decyzję może podjąć jedynie Sąd Pracy. W razie niepewności powinieneś zasięgnąć porady eksperta.
Cztery główne kategorie i związane z nimi pytania to:
kontrola: zakres w jakim szef decyduje o tym kiedy i jakie zadania masz wykonać
- czy do Ciebie należy decydujący głos w kwestii prowadzenia firmy?
- czy możesz zdecydować o tym czy chcesz wykonać pracę osobiście czy wyznaczyć kogoś do jej wykonania?
- czy możesz wybrać jak i kiedy będziesz pracować?
integracja: stopień w jakim jesteś częścią firmy
- czy to Ty jesteś osobą odpowiedzialną za zatrudnienie ludzi i wyznaczanie im terminów w przypadku, kiedy potrzebujesz pomocy z zewnątrz?
- czy jesteś wyłączony z wewnętrznych interesów firmy takich jak szkolenia dla członków spółki i spotkania pracowników?
- czy przeciwko Tobie nie może toczyć się procedura dyscyplinarna firmy?
- czy jesteś wyłączony z otrzymywania zasiłków i programu emerytalnego firmy?
wzajemność zobowiązań: stopień w jakim Twój pracodawca ma obowiązek zapewnić Ci pracę oraz to, czy musisz ją wykonać
- czy Twój pracodawca oferuje pracę tylko wtedy kiedy pojawia się taka możliwość?
- czy możesz decydować kiedy pracujesz i możesz odrzucić ofertę pracy?
realia ekonomiczne: stopień w jakim ponosisz ryzyko finansowe
- Czy jesteś odpowiedzialny zarówno za zmierzenie się ze stratami firmy jak i za jej zyski?
- czy jesteś odpowiedzialny za poprawianie źle wykonanej pracy na własny koszt?
- czy musisz przedstawiać firmie fakturę za swoje wydatki?
- czy posiadasz stały dochód za swoją pracę?
- czy zapewniasz ekwipunek potrzebny do wykonywania pracy?
- czy pracujesz dla wielu różnych pracodawców?
[edytuj] Co zrobić w razie problemów
Jeśli między Tobą a Twoim pracodawcą wybuchł spór na temat Twojego statusu i związanych z nim praw (na przykład, jeśli pracodawca odmawia Ci płatnego urlopu mówiąc, że jesteś samozatrudniony), spróbuj rozwiązać problem bezpośrednio ze swoim szefem. Jeśli możesz skorzystać z usług przedstawiciela pracowniczego (np. urzędnik związku zawodowego), może to rozwiązać problem.
[edytuj] Gdzie uzyskać pomoc
Poradnia rodzinna i poradnia i komisja pojednawcza w sprawach pracowniczych oferują darmowe, dyskretne i bezstronne rady w zakresie prawa pracy. Możesz zadzwonić pod numer zaufania Acas: 08457 47 47 47 między 8 a 18 od poniedziałku do piątku.
Twoje lokalne Biuro doradztwa personalnego (CAB) może udzielić Ci darmowych i bezstronnych porad. Możesz znaleźć adres najbliższego biura CAB w książce telefonicznej lub w internecie.
Jeśli jesteś członkinią związku zawodowego, możesz u nich szukać pomocy, rady i wsparcia.
Tę stronę obejrzano 2 155 razy. 
